Türkiye dünya fındık üretiminde liderliğini korurken, üretici bu sezon yüksek maliyet ve düşük fiyat baskısıyla karşı karşıya kaldı. Yaklaşık 700 bin ton rekolte beklenen sezonda gübre, ilaç, işçilik ve bahçe bakım giderlerindeki artış üretim maliyetlerini yükseltti. Buna karşın serbest piyasada fındık fiyatlarının 170-200 TL seviyelerinde seyretmesi üreticinin gelirini düşürdü. Bazı tüccarlarda alımların 170 TL civarından başlaması ise üreticinin tepkisine neden oldu.

TMO fiyatı neden yetmiyor?

Toprak Mahsulleri Ofisi'nin açıkladığı 250 TL'lik fiyat üretici için önemli bir referans olsa da alım şartları nedeniyle ürünün tamamı TMO'ya satılamıyor. Dönüm başına 100 kilogram alım sınırı ve 50 randıman üzerinden yapılan fiyatlandırma, üreticinin tüm ürününü bu kanaldan değerlendirmesini zorlaştırıyor. Bu nedenle üreticilerin önemli bir bölümü serbest piyasaya yönelmek zorunda kalıyor.

Kokarca ve kalite kaybı baskısı

Fındık üreticisinin bir diğer sorunu ise kahverengi kokarca. Zararlının etkisinin önceki yıllara göre azalmasına rağmen kalite kayıpları fiyatlamayı olumsuz etkiliyor. Artan maliyetler nedeniyle bazı üreticilerin bahçe bakımından ve ilaçlamadan kısmaya başlamasının ise gelecek yıllarda verim ve kaliteyi daha da düşürebileceği belirtiliyor.

“Fındıkta alarm zili çalıyor”

Yaklaşık 2,5 milyar dolarlık ihracat hacmiyle Türkiye ekonomisi için stratejik ürünlerden biri olan fındıkta üreticinin sektörden uzaklaşması, Türkiye'nin küresel pazardaki gücü açısından da risk oluşturuyor. Sektörde maliyet desteklerinin artırılması, fiyat istikrarının sağlanması, lisanslı depoculuğun geliştirilmesi ve üreticilerin kooperatifler üzerinden daha güçlü bir pazarlık konumuna getirilmesi gerektiği belirtiliyor. Uzmanlara göre yaşlı bahçelerin yenilenmesi ve modern üretim modellerinin yaygınlaştırılması da fındıkta verimliliğin artırılması için kritik önem taşıyor.