Rusya ve Ukrayna’nın Karadeniz limanlarından yaptığı sevkiyatların aksaması, iki ülkenin ihracat beklentilerini aşağı çekerken, oluşan boşluğun Kanada ve Kazakistan gibi üreticiler tarafından doldurulması bekleniyor.

ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) ağustos raporuna göre Rusya’nın buğday ihracat tahmini 1,5 milyon ton azaltılarak 46 milyon tona, Ukrayna’nın ihracat tahmini ise 1 milyon ton düşürülerek 13,5 milyon tona çekildi.

Kanada ve Kazakistan öne çıkıyor

Karadeniz kaynaklı arz kaybının küresel ticarette yeni bir rekabet alanı oluşturması bekleniyor. USDA, Kanada’nın ihracat tahminini 1 milyon ton artırarak 28,5 milyon tona, Kazakistan’ın tahminini ise 10 milyon tona yükseltti.

İthalat tarafında ise İngiltere, Pakistan ve Afganistan için artış öngörülürken; Mısır, Türkiye, Bangladeş ve Vietnam’ın buğday ithalat tahminleri aşağı çekildi. Türkiye’nin ithalat beklentisi, güçlü yerel üretim nedeniyle 500 bin ton azaltılarak 5 milyon tona indirildi.

Buğday fiyatlarında yükseliş

Karadeniz’deki arz ve lojistik sorunları fiyatlara da yansıyor. Temmuz ayına kıyasla AB buğdayı 25 dolar artışla 262 dolara, ABD buğdayı 26 dolar artışla 321 dolara yükseldi. Kanada buğdayı 292, Avustralya 291, Arjantin buğdayı ise 239 dolar seviyesine çıktı. Rus buğdayı ise yeni mahsulün piyasaya girmesi ve ihracat lojistiğindeki sorunların etkisiyle ton başına 3 dolar gerileyerek 224 dolara düştü.

Ukrayna’da ihracat sıkıntısı büyüyor

Ukrayna’da iyi bir hasat beklentisine rağmen ürünün dünya piyasalarına ulaştırılması en büyük sorun olarak öne çıkıyor. Karadeniz koridorunun kapalı olması nedeniyle ağustosun ilk 12 gününde tahıl ihracatı yalnızca 590 bin ton seviyesinde kaldı. Demiryolu ve Tuna güzergahları alternatif oluştursa da Karadeniz limanlarının kapasitesini karşılayamıyor. Ülkede çiftçilerin ve tüccarların elinde geçen sezondan kalan en az 10 milyon ton tahıl bulunduğu belirtiliyor.

Rusya’da ise tahıl satışları artıyor. Temmuz ayında tahıl ve bakliyat satışları yıllık bazda yüzde 9,1 artarak 5,4 milyon tona ulaşırken, yılın ilk yedi ayında satışlar yüzde 24,2 artışla 32,8 milyon tona çıktı.

Kazakistan’da üretim düşecek

Kazakistan’da sıcaklık ve kuraklığın etkisiyle 2026 buğday üretiminin 13-13,5 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Geçen yıl 19,3 milyon ton olan üretime göre düşüş yaklaşık yüzde 30 seviyesinde olacak.

Arz daralmasının fiyatlara da yansıması beklenirken, Kazakistanlı çiftçiler buğday fiyatlarının geçen yıla göre yaklaşık yüzde 10 artacağını öngörüyor.

Karadeniz’deki lojistik sorunların sürmesi halinde küresel buğday ticaretinde Rusya ve Ukrayna’nın payının azalması, Kanada ve Kazakistan başta olmak üzere alternatif ihracatçıların ağırlığının artması bekleniyor.