Sabır, eylül ayında ihracatın geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36 artmasına rağmen uzun yıllar ortalamasının gerisinde kaldığına dikkat çekti. Fındık sektöründe ihracatçıların karşılaştığı finansman sorunları ve döviz dönüşüm desteğine ilişkin yeni düzenleme gündeme geldi. Karadeniz Fındık ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (KFMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Hasan Osman Sabır, 1 Ekim 2026 itibarıyla uygulanmaya başlanan yeni sistemin özellikle doğrudan ihracat yapan firmaların desteğe erişimini zorlaştırdığını ifade etti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından uygulamaya alınan düzenlemede yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteği korunurken yıllık 100 milyon TL üst limit getirildi. Ancak destek kapsamında bozdurulabilecek döviz miktarının şirketlerin katma değeriyle ilişkilendirilmesi, fındık ihracatçıları açısından sınırlayıcı bir unsur haline geldi.

Sabır, ihracatçıların destek oranının artırılmasını beklediğini ancak oranın yüzde 3’te sabit tutulduğunu belirtti. Fındık sektörünün yüksek hammadde maliyetleri, düşük kâr marjları ve yoğun finansman ihtiyacıyla çalıştığını vurgulayan Sabır, mevcut hesaplama yönteminin ithal girdisi bulunmayan ve üretiminin büyük bölümünü yurt dışına satan firmaları dezavantajlı duruma düşürdüğünü kaydetti.

Sabır, katma değer hesabının destek kapsamında bozdurulabilecek döviz miktarını sınırlamak yerine uygulanacak prim oranını belirlemek için kullanılması gerektiğini ifade etti. Ayrıca düzenlemelerin önceden duyurulması ve şirketlere yeni sisteme uyum sağlayabilecekleri bir geçiş süresi tanınması çağrısında bulundu.

İhracat artışı güçlü toparlanma anlamına gelmiyor

Türkiye, 2026 yılı eylül ayında 18 bin 929 ton iç fındık ihraç etti. Bu miktar, geçen yılın aynı ayındaki 13 bin 926 tona göre yaklaşık yüzde 36 artış gösterdi. Ancak Sabır, söz konusu yükselişin tek başına dış talepte güçlü bir toparlanma olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

2025 sezonunun don zararı, düşük rekolte, yüksek fiyatlar ve olağan dışı piyasa koşulları nedeniyle zayıf geçtiğini hatırlatan Sabır, karşılaştırmalarda baz etkisinin dikkate alınması gerektiğini söyledi. Eylül ayı ihracatının 2024’teki 24 bin 633 tonluk seviyenin yaklaşık yüzde 23 altında kaldığını, son 25 yılın aynı ay ortalaması olan 32 bin 500 tonun ise yaklaşık yüzde 42 gerisinde bulunduğunu kaydetti.

Son dönemde fındık fiyatlarında görülen düşüşün Türk fındığına yönelik dış talepteki gerilemeyle bağlantılı olduğunu savunan Sabır, ihracatın güçlendirilmesi için piyasa koşullarını destekleyecek politikaların önemine işaret etti.

Üreticiye doğrudan gelir desteği çağrısı

Türk fındığının uluslararası pazardaki konumunu koruyabilmesi için üretici, sanayici ve ihracatçı zincirinin birlikte güçlendirilmesi gerektiğini belirten Sabır, Türkiye’nin yalnızca fındık stoklayan bir ülke konumunda kalmaması gerektiğini ifade etti.

Sabır, ihracatı artıracak ve serbest piyasa koşullarında fiyat oluşumunu destekleyecek politikaların uygulanmasını istedi. Piyasa koşulları nedeniyle zor durumda kalan üreticilere doğrudan gelir desteği sağlanmasının da değerlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.