“Fayda-zarar dengesi iyi hesaplanmalı”

Samsun merkezli Karadeniz Teknik Yapı Firma Sahibi İsa Bahadır, dere ıslahı ve HES projelerinin tek başına “iyi” ya da “kötü” olarak tanımlanamayacağını belirterek, “Yatırımlara karşı değilim. Ancak her projenin yapılacağı alan çok iyi analiz edilmeli. Çevreye zarar vermeyecek, bilim insanları ve mühendisler tarafından olumlu rapor verilmiş projeler desteklenmeli” dedi.HES ve baraj projelerinin sulama ve enerji üretimi açısından stratejik olduğuna dikkat çeken Bahadır, “Türkiye’de GAP gibi projeler tarımı dönüştürdü. Bu açıdan bakıldığında HES ve barajlar tamamen olumsuz görülemez. Ancak yanlış yerde yapılan bir proje, doğayı tamamen yok edebilir” ifadelerini kullandı.Bahadır, bazı projelerde ekosistemin tamamen tahrip edildiğini vurgulayarak, “Bir bölgede yapılacak yatırım; oradaki canlı yaşamını, su dengesini ve doğanın yapısını bozuyorsa, bu durumda faydadan çok zarar üretir” diye konuştu.

“Öncelik doğa olmalı”

Yatırım ile çevre dengesi konusunda net bir çerçeve çizen Bahadır, “Sadece ekonomik kazanç için doğa katledilmemeli. Doğa bize miras değil, gelecek nesillere bırakacağımız bir emanettir” dedi.Altın, enerji ve benzeri ekonomik değerlerin önemine rağmen doğanın geri dönüşsüz zarar görebileceğini ifade eden Bahadır, “Bazı yatırımlar kısa vadeli kazanç sağlarken, uzun vadede büyük kayıplar doğurabilir. Bu nedenle her adım çok dikkatli atılmalı” değerlendirmesinde bulundu.

Denetim mekanizmasına sert eleştiri

İzin ve denetim süreçlerini de eleştiren Bahadır, mevcut sistemin yeterli işlemediğini savundu. “Sorun sadece proje değil, denetim mekanizması. Liyakat sahibi olmayan kişiler karar veriyor ve süreçler yeterince kontrol edilmiyor” diyen Bahadır, denetimlerin bağımsız ve çok paydaşlı bir yapı tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtti.Bahadır, “Denetleyen kişi bağımsız olmalı, hiçbir yerden talimat almamalı. Aksi halde kararlar bilimsel değil, başka etkilerle alınır” ifadelerini kullandı.

“Doğal akış bozuluyor, ekosistem zarar görüyor”

Çağdaş Yapı Trabzon Genel Müdürü Mustafa Akgül ise projelere daha net bir eleştiri yöneltti. Akgül, “Dere yataklarına yapılan betonarme müdahaleler doğal yaşamı doğrudan etkiliyor. Hayvanlar suya ulaşamıyor, bölgeyi terk ediyor. Ekosistem tamamen değişiyor” dedi.Dere yataklarının kendi doğal akışında bırakılması gerektiğini savunan Akgül, “Bu tür uygulamalar sel riskini azaltmak yerine artırabiliyor. ‘Zarar verebilir’ değil, doğrudan zarar veriyor” ifadelerini kullandı.

“Yatırım doğayla uyumlu olmalı”

Doğa ile yatırım arasında denge kurulması gerektiğini belirten Akgül, “Yatırım yapılacaksa doğaya uygun yapılmalı. Büyük ve yoğun yapılaşmalar yerine, yerel mimariye uygun, küçük ve sürdürülebilir projeler tercih edilmeli” dedi.Özellikle kırsal ve doğal alanlarda yapılan yatırımlarda hassasiyet gösterilmesi gerektiğini vurgulayan Akgül, “Doğayı şehirleştirmek yerine doğanın içinde kalacak projeler geliştirilmeli” diye konuştu.Akgül, izin süreçlerinde yerel halkın görüşlerinin dikkate alınması gerektiğini belirterek, “Bir köyde HES yapılacaksa o köyün insanına sorulmalı. Bölge halkının istemediği projeler hayata geçirilmemeli” dedi.

Merkezden alınan kararlarla yapılan yatırımların yerelde karşılık bulmadığını ifade eden Akgül, “Yerel katkı sağlamayan, sadece kaynak tüketen projeler sürdürülebilir değildir” değerlendirmesinde bulundu.