31.01.2026

‘’Müşterekçilik’’ eylemi…

İmece, Anadolu geleneği, ‘’Birlikte el vermek ‘’anlamını taşıyor. Bu deyimin ‘’ dayanışma’’ eyleminden çok fazlası olduğunu düşünüyorum. İmeceyi, toplumun ortak yaşama biçimi, alışkanlıkları / kültürü ortaya çıkardı.

Dayanışma ise bir toplumsal duruş olarak 18. yy.’da, burjuva demokratik devrimleriyle oluştu. Dayanışma eyleminde  bir kurallı dayatma  var.

İmece,tam bir  gönüllülük…

Alanın bilgesi  Profesör Şerif Mardin Türkiye’de Toplum ve Siyaset Makaleler de sivil toplum için ‘’Şehir yaşamıyla  gelen  bir takım hakları ve yükümlülükleri ifade eder’’ der. Noktayı şöyle koyar: Türkiye’de toplumsal deneyim her zaman doğrusal ilerlemedi.

Mardin hocayı saygıyla yâd ederken, ‘’haklı’’ diyorum…

Oysa ‘’imece’’ toplumun derinlerinde hep varoldu. Dr. Ahmet Tan dostum  ‘’imece’’ sözünü didikliyerek bu gönül zenginliği kavramın ne denli derinlerden geldiğini bizldere kanıtlıyor.

Geçen yıl Manisa Sarıgöl‘de üzüm toplanacaktı...

Yevmiyeler yüksekti, kadınlar hemencik aralarında ‘’ imece‘’ eylemine karar verdiler.

Bu gönüllülük ve bunun ötesi ‘’müşterekçilik ‘’ eyleminin eşiğini kolayca aralıyor.

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri olarak çok iz bırakan Vali Kemal Nehrozoğlu bunu fark etmiş olmalı ki ‘’Müştereklik kavramı daha çok çok şey söylüyor ‘’diyor.

Kastamonu’da Paflagonya’nın kurucusu arkeolog Mustafa Afacan dostum müşterekçiliği irdelerken, deyimin ‘’birden fazla şeyin ortak olma  durumu’’ olarak tanımlanabileceğini söylüyor. Aynen katılıyorum…. Afacan dostum tanımla yetinmeyip,’’müşterekçi’’ yerel yönetim deneyler olarak Fatsa,Ovacık, Fındıklı’yı anıyor.

Afacan’ın sonsözünü alıntılıyorum:Halkın yönetimde söz, yetki, karar  hakkını  zaruri gören zihniyetlere sahip olup olmamak, tüm mesele bu…

Esengül Turhan dostum, bir sivil toplum oluşumunun kolaylaştırıcısı olduğu Marmara Adası’nda bu kavramla yol aldıklarını resmediyor. Neşe Biber dostum Ege sahasında peynirin izini sürerken, buluştuğu imece heyecanını yarınlara taşıyabileceğimiz inancında.

Katılıyorum, imece toplumsal bir özvarlığımız…

 

Merzifon-Amasya civarını ışıldağıyla aydınlatan, Silverline kurucularından Hüseyi Alış dostum, imecenin kırsalda toplumun el’an  önemli bir değeri olduğunun altını çiziyor.

Salt kırsal kesim mi?

İmdadıma türkolog dostum Ceylan Kılıç yetişiyor ve imecenin kültür ortak dayanağı olduğunu söyleyerek, kır-kent ayırımını kaldırıyor.

Meslekte 50.yılını geride bırakan Mimar Şükrü Kocagöz dostum ise  ‘’imece’’ kavramının ‘’yabancılaşma’’  bağlamında ele alınmasını öneriyor. Önerisini imece-yabancılaşma karşıtlığı içinde görmek olarak algılıyorum. İmece, yabancılaşmayı da ortadan kaldırıyor zira…

Mine Coşar dostumun zarif katkısıyla Storytel’den bulduğum Nobel Ödüllü Profesör Elinor Ostrom’un Müştereklerin Yönetimi  eserini hafta boyu okudum. Ostrom salt doğal alanlarda ‘’ müşterek’’  zemini arasa da, ABD’de 500’e yakın ‘’müşterek  yönetim örneği’’ bulmuş olması, çok önemli…

Ostrom, Tutukluların İkilemi varsayımından hareketle, topluca işbirliğinin, bireylerin tutarlı (rasyonel) davranışının üstünde yer alacağı dersine ulaşıyor.

Kilit öğe ‘’karşılıklı güven’’. 

Siyasetçi, toplumda zeminini yaratmaya çalışırken  ‘’güven’’ onun kullanabileceği en iyi harç.     

Dr. Özge Öner’e sözü getirerek Herkes Biliyor Geminin Su Aldığını eserindeki vurguyla ‘’Şu paslanmış kulaklarımızla  yeniden güzel birleştirici bir hikaye duymayı bekliyoruz’’

Merak etmesin, yazar Gökmen Ulu 80’li yıllarda, İzmir Dikili’de  ‘’müşterekliğin’’ en güzel örneğini veren Belediye Başkanı Osman Özgüven’i  kayda döktü. Eseri çok yakında Kırmızı Kedi’nin yayını olacak.

Ama yarınlara dönük bir ‘’müşterekçilik bildirgesi’’ yazmaya ne dersiniz?

İzmir Devlet Senfoni Orkestrası’nda hep ‘’ortak ses’’ çıkarmış başkemancı Deniz Özasker yıldızların arasında bize bakarken, bizden bunu beklemiyor mu?

 

Yaşar Kemal ustamız diyor ki: Ömrümde çok insanlarla karşılaştım, romanlarımda çok çok insanlardan örnek aldım. Ama bütün insanlarımı ben yarattım.

Karadeniz'in İlk ve Tek Ekonomi Portalı

Okumak İçin Resimlere Tıklayınız.
Kapat
× Anasayfa Abone ol Tüm haberler Ekonomi Bölgesel Şirketler Gündem Belediye Sektörler Politika e-Dergi e-Gazete Web TV Künye Karadeniz sohbetleri Yazarlar