14.06.2024
![Bretonya ne öğretiyor?](/Resimler/KoseYazilari/v2/bretonya-ne-ogretiyor-k_13.jpg)
Fransa 3 sorunlu bölgesi ile tanınır: 1-Bretonya, 2-Bask, 3-Korsika. İlk ikisi ‘’ sulh oldu ‘’. Korsika, Fransa’ya kök söktürüyor.
Bretonya, Fransa’nın kuzey batısında Atlantik’e bakan bir 30 bin km2’lik bir bölge. ‘’Breton’’ ismini ‘’Latin Britanyalılar’’ dan alıyor. Kelt’lerce kuruldu. Kelt’ler. Britanya adasından göç ettiler. 6 alt ulustan oluşuyor. Dilleri Brötanca.
Kırallıktı, 1532’de ‘’özel bir statü’’ ile Fransa Birliği’ne katıldı (ne kadar gönüllü olduğu, tartışmalı).
Önce savaşçı, sonra avcı, sonrasında da iyi çiftçi oldular. Tekerlekli pulluk onların keşfi…
Keltler, Anadolu’ya, Galatya’ya (Ankara+ Eskişehir) dek uzandılar.
198O’lere dek tarım + hayvancılık bölgesiydiler. Kara tahıldan( serrazin) yapılma krep, elma şarabı ( cider) ve iri karidesten oluşan bir ilksel ekonomik yapı egemendi.
Çark, 1980’lerde kırıldı…
Tarımcılık gıda işleme sanayisine, tersanecilik gemi yapımına, balıkçılık açık denizciliğe dönüştü. Airbus, ikinci üs olarak burayı seçti. İletişim tekniği üretiminde iddialı oldu. Fransa gereksinimi balığın ve süt ürünlerinin % 90’ı bu bölgeden.
Her yeni işkolu, bir diğer üst etkinliği ‘’çağıran ‘’ bir işlev gördü.
Fransa’nın 20 olan sanayi kümelenmesinin 14’ü Bretonya’da. 360 yabancı sermayeli şirket etkinlik gösteriyor. ‘’ Made in Britanny ‘’ markalı 400 kuruluş var.
Fransa ulusal hasılasının % 5.7’sini üreten bir bölge, gelir AB ve Fransa ortalamasının altında, 30,000 Euro’larda ama ‘’ yakınsama ‘’ eğiliminde. İşsizlik Fransa ortalamasının çok altında. Göç durdu, nüfus artıyor. Eğitim kurumları ara eleman yetiştiriciliğinde çok yetkin.
Bunları ‘’uygun yatırım ortamı ‘’ ve /veya ‘’ özel teşvikler’’ mi sağladı?
Kuşkusuz ‘’payı ‘’var…
Ama değişim, 1956’da, Bretonya’nın bir ‘’bölge’’ haline gelmesiyle başladı. ‘’Çift Dilde Temel Eğitim ‘’ başladı, o kadar ki, Breton dili yol ve kurum işaretleme sisteminde yer alıyor. Bretonca eğitim, 1977’de orta dereceli okullara taşındı. 2004’de Breton dilleri devlet tarafından ‘’resmi bölge dili ‘’ olarak ilan edildi.
Uyum, ekonomik ortamı iyileştirdi, sorunları ortadan kaldırmasa da törpüledi.
İşbirlikçi Vichy Hükümeti’nin 1941’de Bretonya’yı ikiye bölmesini sindirmiş değiller. Bretonya Bölgesel Konseyi 2004’de birleşme yönünde karar aldı, birleşme görüşmeleri sürüyor.
Her 4 yurttaştan sadece 1’i ‘’bağımsızlık yanlısı ‘’.
Bretonya’da gözle görülür bir iyileşen değişim var…
Gece 23:00’den sonra enerji tasarrufu uygulamak ya da bölge ihracatını yoğunlaştırmada dünya genelinde sayısı ‘’şimdilik’’ 141 olan hizmet sağlayacılarını arttırmak, ana odaklanma konusu…
Siyaset kurumunun işlerliği, ekonominin 2-3 teşviğinden çok daha anlamlı gözüküyor.
Anlaşılan ‘’ korku siyaseti’’ üretiminin para etmediğini Breton’lar hepimizden daha iyi öğrenmiş olmalılar…