7.02.2026

Müşterek ekonomi

Nobel ödüllü politik iktisatçı Prof.Elenor Ostrom’un ‘’müştereklik’’ kavramını ekonomik yaşama uyarlamak istiyorum.

Bunu  yaparken Dr.Özge Öner’in Herkes Biliyor Geminin Su Aldığını / Türkiye’nin İktisadi ve Siyasi Ahvali  ile Dr.Mahfi Eğilmez’in  Yapısal Reformlar ve Türkiye çalışmalarından yararlandım.

Gerekçem şu: Üstünlerin hukuku yerine hukuğun üstünlüğü ilkesiyle adalet,liyakat ve hukuk esas olacak. Çoğunluk gözetilecek, kapsayıcılık temel oluşturacak. Güçlerin ayırımı esasıyla  ‘’kişi’’ temelli  ekonomi kararı verilmeyecek. Ekonomik kuruluşların ölçeklenmesi  hedef olacak.

Kuşkusuz ekonomi alanının çok daha ayrıntıyı kapsaması gerekir. Ancak bu metnin  bir siyasi parti programı olmadığının, sadece bir deneme olduğunun altını çiziyorum.

 

     VERGİ

                               - Siyasi organların, vergi oranlarını arttırma/ azaltma hakkı olmayacak. 

                               -Vergi Konseyi, vergilendirme kararlarında yetkili organ olarak yol gösterici olacak, vergi denetimi  bağımsızlaştırılacak.

                               - Anayasa gereği vergi affı ve imar affı yasaklanacak.

                               -Paranın dolaşımı ilke olarak bankacılık sistemi üstünden ve kaynak belgelendirilmesiyle  olacak. 

 

TEŞVİK

 

  • Türkiye beş sektörde kümelendirilecek, teşvik işletmeye değil, kümeye verilecek.
  • Beş sektör ‘’pilot’’ olarak kabul edilecek. Savunma sanayinde NATO, makine sanayinde DİN normuna ulaşma koşuluyla, sinema-dizi sektörü, konfeksiyon sektörü ve yazılım sektörü ihracat taahhüdü karşılığında özel teşvik uygulanacak.
  • Start-up özelliği belgelenmiş projeler TÜBİTAK hibe fonuyla desteklenecek.

 

ESNAF – ZANAATKAR

  • Esnaf-zanaatkar ilke olarak ‘’götürü vergi’’ kapsamında olacak.
  • Esnaf Kefalet Sandığı‘nın İşyeri İyileştirme Fonu  uygulaması  yaygınlaştırılacak.
  • İşyeri açılması ve kapatılması kolaylaştırılacak.

 

ÖZELLEŞTİRME

  • Türkiye Varlık Fonu tasfiye edilecek. 
  • Halkbank, Ziraat Bankası, SAN’LI kuruluşlar özelleşmeyecek, kamu mülkiyeti korunacak.
  • Kamu emvalinin satışı veya kiralanması uygulaması durdurulacak.

 

ENERJİ 

                         -Yenilebilir enerjinin yaygınlaştırılması için devlet hanelere nakdi destek verecek.

                         -Fosil kaynaklı enerji temininde uzun vadeli anlaşmalar yasaklanacak, mevcut anlaşmalar iptal olacak.

                         -Enerji kaynaklarının ülkeden transit geçiş bedeli dünya normlarında olacak.  

 

MADENCİLİK

                        -Kamusal müştereklik yararı olmayan tüm madencililik ruhsatları iptal edilecek.

                        -Yeni madencilik ruhsatları için ÇED Raporu ve maden alanı çevresinin plebsit  sonuçları esas olacak. 

 

      KOBİ

                                 -Kredi Garanti Fonu ve KOSGEB’in kaynağı  arttırılacak    ve  sektörel

      bütünleşme sağlayan ve ihracat yükümlenen  KOBİ‘lere   garantör  ve

      finansör olacak.

 

YABANCI SERMAYE

  • Sıfırdan yatırımlara teşvik verilecek.
  • Turizm sektöründe yabancı sermayeye istihdam yaratma garantisi karşılığı,  tahsis  belgesi yerine  ‘’tapu’’verilecek.

 

ÜCRET-MAAŞ

  • Eşel- mobil ilkesi uygulanacak,  6  ayda  bir  asgari ücret güncellenecek. 
  • Ücret ve maaş çerçeve kararı Ekonomik ve Sosyal   Konsey’de verilecek.
  • Milletvekili maaşı, asgari ücretten 4 kat daha fazla olamayacak. Bu kesimin ek ödenek, yan gelir, özel emeklilik uygulamaları iptal edilecek.
  • Asgari ücret, yoksulluk çizgisi üstünde ve vergiden muaf olacak.
  • Yasama ve yürütme organların yıllık bütçe artışı genel ortalama artışının üstünde olmayacak.

     

     EMEKLİLİK

                              -Emeklilik yaşı kadınlar için 62, erkeklerde 64 yaş olacak.

                              -Borçlanma yoluyla ve geçmişe dönük emeklilik yasayla yasaklanacak.

 

     VERİ SİSTEMİ 

                              -İstatistik veri sistemi AB Eurostat standardında olacak, bu standardın uygunluğu  için dış denetim  yaptırma koşulu getirilecek.

 

     MERKEZ BANKACILIĞI

                               -Merkezbank Başkanı atama yerine seçimle gelecek. Başkan için TC       

                                vatandaşı olma koşulu aranmayacak.

                               -TMSF’na benzer ilkelerle atama yapılacak.TMSF’nin kayyım ataması  kesinleşen hukuk kararıyla olacak.    

 

      KAMU İHALE SİSTEMİ

                               -Kamu İhale Sistemi saydamlığı için ’’İhaleye Davet Yöntemi’’ iptal

                                edilecek. 

                               -İhale kararlarına  yapay zeka karar verecek. Kamu projelerinde sosyal ve çevre yararı temel olacak.  

                               -Kamu projelerinde Kamu-Özel Sektör-Beraberliği(PPP) uygulaması  esas olacak.

                               -Yap-İşlet-Devret yöntemi kaldırılacak.

                               -Kullanım Garantisi ve Tazminat Hakkı uygulaması geriye

dönük olarak iptal  edilecek.

                              

 

 

İHRACAT ve İTHALAT

  • Anti-damping uygulamasıyla yerli imalat korunacak.
  • Yerli Malı Belgesi (YMB) alımı özendirilecek ve kolaylaştırılacak, kamu  uygulamalarında önceliklendirilecek.

.   

İŞSİZLİK  ve  İSTİHDAM

                                -İstihdam  edilen  her   yeni insanın  için   vergi   ve  sigorta primi indirimi 

                                 uygulanacak.

                                 -İşsizlik ve bakım parası uygulaması iptal edilecek.

                                 -Haftada 12  saatlik  çalışma süreli  bir  ‘’Yarı Zamanlı İstihdam ‘’ 

                                  uygulaması  geliştirilecek.

                                 -Kayıt dışı sektör çalışan işyerleri için ‘’işverene hapis cezası‘’ uygulaması   getirilecek.

                                 -Sığınmacı statüdeki insanları kaçak çalıştıran işyeri sahipleri kamuoyuna teşhir edilecek, sığınmacı ülkeden çıkarılacak.

   

       KADIN  GİRİŞİMCİLİĞİ

                          -Kadınların  evinde  ve vergiden bağışık girişimcilik yapmasını      temin

                           etmesi için   5625   sayılı yasanın  1. maddesi  değiştirilecek .    

                          -Kadın istihdamında vergilendirilmesinde pozitif ayırımcılık uygulanacak. 

    

       TARIM

  • Kronik tarımsal açık yaşanan ürünlerde  ‘’ üretim   kotası‘’uygulaması      kaldırılacak.
  • Tarımsal birlik ve kooperatiflerde devlet güdümü kalkacak, ortaklar karar alıcı olacak.
  • 40 yaş altı çiftçiye Hazine ücretsiz tarım alanı tahsis edecek ve özel teşvik  uygulayacak, tohum,  araç- gereç verecek, su sondajı yapacak.i
  • Tarımsal alanların ölçek kazanması için Medeni Yasa’da   mevcut  asgari  toprak ölçeği  uygulaması   yerine  ‘’en büyük kardeş’’  ya  da  toprağı işleyene  kullanım hakkı getirilecek.
  • Destekleme alımı yerine devlet asgari fiyat garantisi uygulayacak. 
  • İthalatı yüksek beş   tarımsal  ürün  ‘’  stratejik  ‘’ ilan edecek .
  • Kırsal kesimi özendirmek için Büyükşehir Belediyeler Yasası kaldırılacak.

 

      

         KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER (KÖY)

  • KÖY yatıımlarında 25 yıl  kurumlar vergisinden bağışıklık getirilecek.
  • Kamu çalışanlarına tazminat ödenecek ve kadro açıkları kapatılacak.

 

Yaşar Kemal diyor ki: Gelen haberler kasabayı, Adanayı, dahası da Ankarayı, bütün Türkiye’yi sarsacak kadar korkuçtu. Toros dağları köylüklerindeki bütün çocuklar delikanlılar adlarını değiştirmişler Memed olmuşlardı

Karadeniz'in İlk ve Tek Ekonomi Portalı

Okumak İçin Resimlere Tıklayınız.
Kapat
× Anasayfa Abone ol Tüm haberler Ekonomi Bölgesel Şirketler Gündem Belediye Sektörler Politika e-Dergi e-Gazete Web TV Künye Karadeniz sohbetleri Yazarlar