7.02.2026
Nobel ödüllü politik iktisatçı Prof.Elenor Ostrom’un ‘’müştereklik’’ kavramını ekonomik yaşama uyarlamak istiyorum.
Bunu yaparken Dr.Özge Öner’in Herkes Biliyor Geminin Su Aldığını / Türkiye’nin İktisadi ve Siyasi Ahvali ile Dr.Mahfi Eğilmez’in Yapısal Reformlar ve Türkiye çalışmalarından yararlandım.
Gerekçem şu: Üstünlerin hukuku yerine hukuğun üstünlüğü ilkesiyle adalet,liyakat ve hukuk esas olacak. Çoğunluk gözetilecek, kapsayıcılık temel oluşturacak. Güçlerin ayırımı esasıyla ‘’kişi’’ temelli ekonomi kararı verilmeyecek. Ekonomik kuruluşların ölçeklenmesi hedef olacak.
Kuşkusuz ekonomi alanının çok daha ayrıntıyı kapsaması gerekir. Ancak bu metnin bir siyasi parti programı olmadığının, sadece bir deneme olduğunun altını çiziyorum.
VERGİ
- Siyasi organların, vergi oranlarını arttırma/ azaltma hakkı olmayacak.
-Vergi Konseyi, vergilendirme kararlarında yetkili organ olarak yol gösterici olacak, vergi denetimi bağımsızlaştırılacak.
- Anayasa gereği vergi affı ve imar affı yasaklanacak.
-Paranın dolaşımı ilke olarak bankacılık sistemi üstünden ve kaynak belgelendirilmesiyle olacak.
TEŞVİK
- Türkiye beş sektörde kümelendirilecek, teşvik işletmeye değil, kümeye verilecek.
- Beş sektör ‘’pilot’’ olarak kabul edilecek. Savunma sanayinde NATO, makine sanayinde DİN normuna ulaşma koşuluyla, sinema-dizi sektörü, konfeksiyon sektörü ve yazılım sektörü ihracat taahhüdü karşılığında özel teşvik uygulanacak.
- Start-up özelliği belgelenmiş projeler TÜBİTAK hibe fonuyla desteklenecek.
ESNAF – ZANAATKAR
- Esnaf-zanaatkar ilke olarak ‘’götürü vergi’’ kapsamında olacak.
- Esnaf Kefalet Sandığı‘nın İşyeri İyileştirme Fonu uygulaması yaygınlaştırılacak.
- İşyeri açılması ve kapatılması kolaylaştırılacak.
ÖZELLEŞTİRME
- Türkiye Varlık Fonu tasfiye edilecek.
- Halkbank, Ziraat Bankası, SAN’LI kuruluşlar özelleşmeyecek, kamu mülkiyeti korunacak.
- Kamu emvalinin satışı veya kiralanması uygulaması durdurulacak.
ENERJİ
-Yenilebilir enerjinin yaygınlaştırılması için devlet hanelere nakdi destek verecek.
-Fosil kaynaklı enerji temininde uzun vadeli anlaşmalar yasaklanacak, mevcut anlaşmalar iptal olacak.
-Enerji kaynaklarının ülkeden transit geçiş bedeli dünya normlarında olacak.
MADENCİLİK
-Kamusal müştereklik yararı olmayan tüm madencililik ruhsatları iptal edilecek.
-Yeni madencilik ruhsatları için ÇED Raporu ve maden alanı çevresinin plebsit sonuçları esas olacak.
KOBİ
-Kredi Garanti Fonu ve KOSGEB’in kaynağı arttırılacak ve sektörel
bütünleşme sağlayan ve ihracat yükümlenen KOBİ‘lere garantör ve
finansör olacak.
YABANCI SERMAYE
- Sıfırdan yatırımlara teşvik verilecek.
- Turizm sektöründe yabancı sermayeye istihdam yaratma garantisi karşılığı, tahsis belgesi yerine ‘’tapu’’verilecek.
ÜCRET-MAAŞ
- Eşel- mobil ilkesi uygulanacak, 6 ayda bir asgari ücret güncellenecek.
- Ücret ve maaş çerçeve kararı Ekonomik ve Sosyal Konsey’de verilecek.
- Milletvekili maaşı, asgari ücretten 4 kat daha fazla olamayacak. Bu kesimin ek ödenek, yan gelir, özel emeklilik uygulamaları iptal edilecek.
- Asgari ücret, yoksulluk çizgisi üstünde ve vergiden muaf olacak.
- Yasama ve yürütme organların yıllık bütçe artışı genel ortalama artışının üstünde olmayacak.
EMEKLİLİK
-Emeklilik yaşı kadınlar için 62, erkeklerde 64 yaş olacak.
-Borçlanma yoluyla ve geçmişe dönük emeklilik yasayla yasaklanacak.
VERİ SİSTEMİ
-İstatistik veri sistemi AB Eurostat standardında olacak, bu standardın uygunluğu için dış denetim yaptırma koşulu getirilecek.
MERKEZ BANKACILIĞI
-Merkezbank Başkanı atama yerine seçimle gelecek. Başkan için TC
vatandaşı olma koşulu aranmayacak.
-TMSF’na benzer ilkelerle atama yapılacak.TMSF’nin kayyım ataması kesinleşen hukuk kararıyla olacak.
KAMU İHALE SİSTEMİ
-Kamu İhale Sistemi saydamlığı için ’’İhaleye Davet Yöntemi’’ iptal
edilecek.
-İhale kararlarına yapay zeka karar verecek. Kamu projelerinde sosyal ve çevre yararı temel olacak.
-Kamu projelerinde Kamu-Özel Sektör-Beraberliği(PPP) uygulaması esas olacak.
-Yap-İşlet-Devret yöntemi kaldırılacak.
-Kullanım Garantisi ve Tazminat Hakkı uygulaması geriye
dönük olarak iptal edilecek.
İHRACAT ve İTHALAT
- Anti-damping uygulamasıyla yerli imalat korunacak.
- Yerli Malı Belgesi (YMB) alımı özendirilecek ve kolaylaştırılacak, kamu uygulamalarında önceliklendirilecek.
.
İŞSİZLİK ve İSTİHDAM
-İstihdam edilen her yeni insanın için vergi ve sigorta primi indirimi
uygulanacak.
-İşsizlik ve bakım parası uygulaması iptal edilecek.
-Haftada 12 saatlik çalışma süreli bir ‘’Yarı Zamanlı İstihdam ‘’
uygulaması geliştirilecek.
-Kayıt dışı sektör çalışan işyerleri için ‘’işverene hapis cezası‘’ uygulaması getirilecek.
-Sığınmacı statüdeki insanları kaçak çalıştıran işyeri sahipleri kamuoyuna teşhir edilecek, sığınmacı ülkeden çıkarılacak.
KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ
-Kadınların evinde ve vergiden bağışık girişimcilik yapmasını temin
etmesi için 5625 sayılı yasanın 1. maddesi değiştirilecek .
-Kadın istihdamında vergilendirilmesinde pozitif ayırımcılık uygulanacak.
TARIM
- Kronik tarımsal açık yaşanan ürünlerde ‘’ üretim kotası‘’uygulaması kaldırılacak.
- Tarımsal birlik ve kooperatiflerde devlet güdümü kalkacak, ortaklar karar alıcı olacak.
- 40 yaş altı çiftçiye Hazine ücretsiz tarım alanı tahsis edecek ve özel teşvik uygulayacak, tohum, araç- gereç verecek, su sondajı yapacak.i
- Tarımsal alanların ölçek kazanması için Medeni Yasa’da mevcut asgari toprak ölçeği uygulaması yerine ‘’en büyük kardeş’’ ya da toprağı işleyene kullanım hakkı getirilecek.
- Destekleme alımı yerine devlet asgari fiyat garantisi uygulayacak.
- İthalatı yüksek beş tarımsal ürün ‘’ stratejik ‘’ ilan edecek .
- Kırsal kesimi özendirmek için Büyükşehir Belediyeler Yasası kaldırılacak.
KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER (KÖY)
- KÖY yatıımlarında 25 yıl kurumlar vergisinden bağışıklık getirilecek.
- Kamu çalışanlarına tazminat ödenecek ve kadro açıkları kapatılacak.
Yaşar Kemal diyor ki: Gelen haberler kasabayı, Adanayı, dahası da Ankarayı, bütün Türkiye’yi sarsacak kadar korkuçtu. Toros dağları köylüklerindeki bütün çocuklar delikanlılar adlarını değiştirmişler Memed olmuşlardı


